Kerkük’te valilik makamının devrine ilişkin tartışmalar sürerken, Arap ve Türkmen cepheleri süreci Bağdat’taki hükümet pazarlıklarıyla bağlantılı bir “paket anlaşma” çerçevesinde değerlendiriyor. Reşid Oteli’nde varılan mutabakatın uygulanması ise iki aydır beklemede.
Kerkük’te valilik görevine ilişkin rotasyon mutabakatı, yerel bir idari değişimin ötesine geçerek merkezi siyasetin parçası hâline geldi. Arap ve Türkmen siyasi aktörler, görevin Kürtlerden devralınması meselesini Bağdat’taki hükümet kurma süreciyle birlikte ele alıyor.
Taraflar arasında 2024 yılında sağlanan uzlaşının üzerinden aylar geçmesine rağmen devir sürecinin hayata geçirilmemesi, anlaşmanın “Bağdat paketi” içinde değerlendirildiği yönündeki yorumları güçlendirdi.
Reşid Oteli Mutabakatı ne öngörüyor?
Rashid Hotel’de 4 Ağustos 2024’te imzalanan ve kamuoyunda “Reşid Oteli Anlaşması” olarak bilinen mutabakat; Kürdistan Yurtseverler Birliği, Takaddum Partisi ve Babil Hareketi arasında sağlandı.
16 sandalyeli Kerkük İl Meclisi’nde toplam 9 sandalyeye sahip olan üç siyasi yapı, valilik makamının ilk aşamada Kürt kotasında kalması konusunda uzlaştı. Anlaşmaya göre görev 31 Aralık 2025’e kadar Kürtlerde kalacak, 1 Ocak 2026 itibarıyla ise sırasıyla Türkmenler ve Araplara devredilecek.
Ancak takvime rağmen uygulamanın iki aydır başlamamış olması dikkat çekiyor.
“Süreç Bağdat’taki uzlaşıya bağlı”
Takaddum Partisi Kerkük İl Meclisi Üyesi Raad Salih, yerel yönetim yapılanmasının Bağdat’taki siyasi dengelerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtti. Irak’ta hükümet kurma süreci, milletvekili seçimleri ve cumhurbaşkanlığına ilişkin anlaşmazlıkların Kerkük’teki mutabakatın uygulanmasını geciktirdiğini ifade eden Salih, merkezi hükümet netleşmeden yerel düzeyde adım atılmasının zor olduğunu dile getirdi.
Salih’e göre Bağdat’ta kurulacak hükümetle birlikte Kerkük anlaşması da yeniden işlerlik kazanacak.
Mutabakat metnine göre Kürtler ve Araplar valilik görevini birer yıl sekizer ay üstlenecek; Türkmenler ise altı aylık süreyle görev yapacak. Aynı rotasyon sisteminin İl Meclisi Başkanlığı için de geçerli olması öngörülüyor. Meclis Başkanlığı hâlen Takaddum Partisi’nde bulunuyor.
Süre dağılımındaki dengesizlik iddiaları özellikle Türkmen siyasi çevrelerinde eleştirilere yol açtı.
Türkmen Cephesi temsilcileri, dönüşümlü valilik modelinin ilk olarak kendileri tarafından gündeme getirildiğini savunuyor. İl Meclisi Üyesi Ahmed Ramzi, seçim sonuçlarına ilişkin teknik itirazlar bulunduğunu belirterek yalnızca sandık dağılımının esas alınamayacağını ifade etti. Ramzi’ye göre rotasyon modeli, Kerkük’ün çok etnili yapısına en uygun çözüm olarak öne çıkıyor.
26 Ocak 2026’da Bağdat’ta Muhammed el-Halbusi ile Muhammed Semaan arasında yapılan görüşmede de Kerkük’teki görev değişimi ele alındı. Halbusi, siyasi anlaşmalara bağlı kalınmasının kentte istikrarı güçlendireceğini vurguladı.
Kürt tarafı: Karar üçlü mekanizmayla alınır
Kerkük Valisi ve KYB yöneticilerinden Rebwar Taha ise yerel hükümetin üçlü mutabakat temelinde kurulduğunu hatırlatarak, görev değişimine ilişkin kararların da aynı mekanizma çerçevesinde alınacağını söyledi. Taha, varılan anlaşmanın temel amacının kentte güvenlik ve istikrarı korumak olduğunu ifade etti.
Kerkük’teki mutabakatın yalnızca yerel dengelerle sınırlı kalmadığı, Bağdat’taki hükümet pazarlıklarının da parçası hâline geldiği değerlendiriliyor. Takaddum ile KYB arasında son iki ayda liderler düzeyinde üç ayrı temas gerçekleştirilmesi, valilik meselesinin merkezi siyasetteki güç dengeleriyle bağlantılı yürütüldüğü yorumlarını beraberinde getirdi.
Gelinen noktada valilik makamının devri, yalnızca Kerkük’teki siyasi denkleme değil, Bağdat’ta kurulacak hükümetin yapısına da bağlı görünüyor. Bu tablo, “paket anlaşma” tartışmalarının önümüzdeki süreçte de gündemde kalacağını ortaya koyuyor.
