Kerkük’te yetkililer sokak köpeklerinin öldürülmesi uygulamasına son vermiş olsa da, hayvan refahına ilişkin ciddi sorunlar devam ediyor. Devlete ait barınakta bulunan yüzlerce köpek, açlık, hastalık ve ihmal nedeniyle yaşam mücadelesi veriyor.
Hayvan hakları savunucularının baskısı sonucu, sokak köpeklerinin öldürülmesine yönelik önceki hükümet politikasına son verilmesinin ardından, 2023 yılında Kerkük dışında beş dönümlük bir arazi üzerine bir sokak köpeği barınağı kuruldu. Barınak, çocukların da aralarında bulunduğu bazı ölümcül saldırıların ardından oluşturuldu.
Ancak yetkililer ve gönüllüler, bugün barınağın bütçe, gıda, su ve veteriner desteği eksikliğiyle karşı karşıya olduğunu söylüyor.
Kerkük Valiliği temsilcisi Kawa Karim, durumu şöyle özetledi:
“Barınağın şu anda yiyecek ya da su için herhangi bir devlet bütçesi yok. Sonuç olarak köpekler açlık ve hastalıkla karşı karşıya; birçoğu ölüyor.”
Bugün barınağın ayakta kalması için gönüllüler ve bağışçılar çaba gösteriyor. Ancak kaynaklar oldukça sınırlı. Barınakta şu anda yaklaşık 700 köpek ve 150 yavru köpek bulunuyor.
İl Meclisi Üyesi Abdullah Mirwais, koşulların “felaket boyutuna ulaştığı” uyarısında bulunduktan sonra, Kerkük yetkililerinden oluşan ortak bir komite bu hafta başında barınağı ziyaret etti.
Mirwais şunları söyledi:
“Köpeklerin durumu çok kötü. Her gün iki su tankeri gerekiyor ama bu bile düzenli sağlanamıyor. Gıda ise restoran artıkları ve bağışlara bağlı.”
Kerkük, Mayıs 2026: Bir gönüllü, barınağa yeni getirilen sokak köpeğine sarılıyor. Fotoğraf: KirkukNow
Yerel yönetimin yaklaşık beş ay önce barınağın aktif yönetimini bıraktığı ve o tarihten bu yana çok az mali destek sağladığı belirtiliyor.
Gönüllü koordinatörü Goran Hüseyin, barınakta başlangıçta yaklaşık 1.000 köpek bulunduğunu, ancak açlık ve hastalık nedeniyle sayının geçen yıl sonunda 400’e düştüğünü söyledi. Gönüllülerin yönetimi devralmasının ardından yeni köpeklerin getirilmesiyle sayı yeniden arttı.
“Köpekler her gün ölmeye devam ediyor,” diyen Hüseyin, “Bağışlarla elimizden geleni yapıyoruz ama yeterli olmuyor,” ifadelerini kullandı.
Hayvanların yiyeceği çoğunlukla restoranlardan kalan yemek artıkları ile kümes hayvanı çiftliklerinden toplanan ölü tavuklardan sağlanıyor. Bazı restoranların yemek artıkları için ücret talep ettiği, ayrıca valilik tarafından daha önce kullanılan taşıma aracının geri alınması nedeniyle ulaşımın da sorun hâline geldiği belirtiliyor.
Hüseyin şöyle devam etti:
“Hükümet tek bir dinar bile harcamak istemiyor. Yaz aylarında günde en az iki su tankerine ihtiyacımız var ama bazen yalnızca bir tane sağlanıyor.”
Barınakta erkek ve dişi köpekler için yeterli ayrım bulunmaması, kontrolsüz üreme ve aşırı yoğunluğa yol açıyor. Gönüllüler, yavru köpeklerin çoğunun yetersiz barınma koşulları nedeniyle aşırı sıcak veya soğuktan öldüğünü söylüyor.
Bazı yetkililer ise, artan köpek sayısı ve yüksek bakım maliyetleri nedeniyle ötanazinin yeniden gündeme alınması gerektiğini savunuyor. Irak’ın 2013 Hayvan Sağlığı Yasası’na göre, il komiteleri güvenlik güçlerinin desteğiyle sokak köpeklerinin yarısını itlaf etme yetkisine sahip.
Ancak son yıllarda hayvan hakları savunucularının kamuoyu baskısı sonucu Kerkük yönetimi toplu itlaf uygulamalarını durdurdu. Bunun yerine şehir, öldürme veya kısırlaştırma yerine barınak temelli bir politika benimsemeye başladı.
Geçtiğimiz üç yıl boyunca yapılan çok sayıda toplantı ve görüşmeye rağmen, Kerkük’teki sokak köpeği krizi hâlâ çözülebilmiş değil.
Veteriner Abbas Halid, daha önce sokak köpeklerinin kuduz başta olmak üzere insanlara tehlikeli hastalıklar bulaştırabileceği uyarısında bulunmuştu.
Gönüllü koordinatörü Goran Hüseyin ise çözümün net olduğunu düşünüyor:
“Bu bir devlet projesi. Sadece bağışlarla ayakta kalamaz. Barınağın özel bir bütçeye ihtiyacı var.”
Bu arada İl Meclisi Üyesi Abdullah Mirwais, koşullar düzelmezse, köpekleri barınakta acı çekmeye bırakmak yerine yeniden sokaklara salmanın “daha insani” olabileceği uyarısında bulundu.
