Kürdistan Bölgesi İdaresi Dışındaki Kürt Bölgeleri Genel Kurulu Başkanı Fehmi Burhan, ellerindeki verilere göre "Kerkük'e dışarıdan insanlar getirildiğini ve yerleştirildiklerini" açıkladı. Burhan, bunun özellikle 2024 yılında gerçekleştirilen Irak genel nüfus sayımının ardından yaşandığını söyledi.
Fehmi Burhan, KirkukNow'a verdiği özel demeçte şunları söyledi:
"Bizim Arap ve Türkmen kardeşlerimize karşı hiçbir düşmanca niyetimiz yoktur. Ancak sessiz kalamayacağımız bir gerçek var. Kerkük'teki Kürtlerin aleyhine olacak şekilde dışarıdan insanların kente getirilmesini ve buraya yerleştirilmesini kabul edemeyiz."
Burhan sözlerini şöyle sürdürdü:
"Elimde, kente dışarıdan insanların getirilmesi ve yerleştirilmesiyle ilgili istatistikler bulunuyor. Ancak şu aşamada bu rakamları kamuoyuyla paylaşmak istemiyorum. Sadece şunu söylemek istiyorum ki, Kerkük'te 2024 nüfus sayımından sonra, Irak'ın orta ve güneyindeki bütün kentlerle kıyaslandığında tehlikeli düzeyde bir nüfus artışı yaşandı."
Irak Anayasası'nın 140. maddesine göre, Kerkük ve diğer ihtilaflı bölgelerin statüsü üç aşamalı bir süreçle belirlenmelidir: normalleştirme, nüfus sayımı ve ardından referandum.
Normalleştirme aşamasında, Kerkük'ün yerli nüfusundan olmayan ve "dışarıdan getirilenler" olarak tanımlanan ailelerin geldikleri yerlere geri gönderilmesi; ayrıca Baas Partisi döneminde Kürdistan Bölgesi'nden Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelere zorla göç ettirilen kişilerin de eski yerleşim yerlerine döndürülmesi öngörülüyor. Her iki tarafa da tazminat ödenmesi gerekiyor.
"Kerkük'e dışarıdan insanların getirilmesini ve yerleştirilmelerini engellemek, Kürtler, Araplar ve Türkmenler arasındaki birlikte yaşam ve kardeşliğe karşı değildir."
Fehmi Burhan şöyle konuştu:
"Kente dışarıdan insanların getirilmesini ve yerleştirilmesini engellemek; Kürtler, Araplar ve Türkmenler arasındaki birlikte yaşam ve kardeşliğe karşı olmak anlamına gelmez. Asıl mesele, bunun Kerkük'e yeni bir sorun getirmesi ve özünde anayasal bir ihlal teşkil etmesidir. Bu nedenle bu sorun çözüme kavuşturulmalıdır."
Irak Anayasası, 140. maddenin 2007 yılı sonuna kadar uygulanmasını öngörüyordu. Ancak bu tarihe kadar normalleştirme aşaması da dahil olmak üzere sürecin ilk adımı bile hayata geçirilemedi. Buna rağmen Irak Federal Yüksek Mahkemesi, 2019 yılında aldığı kararla, 140. maddenin, bu maddeye ilişkin tüm mekanizmalar uygulanıncaya kadar yürürlükte olduğunu yeniden teyit etti.
Fehmi Burhan şunları da söyledi:
"Irak kimliğine sahip her vatandaşın, diğer Irak şehirlerinde olduğu gibi herhangi bir şehirde ikamet etme hakkı vardır. Ancak Kerkük'te yaşananlar anayasanın ihlalidir. Çünkü Kerkük, Hanekin ve diğer tartışmalı bölgeler anayasa gereği özel bir statüye sahiptir. Bugün Kerkük'te yaşananlar, kentin Kürdistan kimliğinin geleceği açısından tehlikeli bir işarettir. Son dönemde bu nüfus artışı daha da hızlandı. Bu kişilerin yerleşmeleri kolaylaştırılıyor ve yeni mahalleler de kuruluyor."
Bu konu anayasal bir mesele olmasına ve doğrudan Irak Anayasası'nın 140. maddesinin uygulanmasıyla ilgili bulunmasına rağmen, söz konusu madde Irak'ın yeni Başbakanı Ali Zeydi'nin hükümet programında hiçbir şekilde yer almadı. Oysa bu dosya, Irak merkezi hükümeti ile Kürdistan Bölgesi Hükümeti arasında yıllardır çözülemeyen temel sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.
Fehmi Burhan, daha önce yaptığı bir açıklamada da Ali Zeydi hükümetinin önümüzdeki dört yılı kapsayan ve dört bölümden oluşan programında, "Kürdistan halkının anayasal sorunlarına ilişkin hiçbir başlığın bulunmadığını" vurguladı.
Burhan sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
"Kürt siyasi liderliği ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti olarak, Anayasa'nın 140. maddesinde yer alan haklardan daha azına razı olmayacağız."
